عکسها

دکترغلامحسین پورقنبری
عکسها

دکترغلامحسین پورقنبری
بسمه تعالي
نام درس : دینی سوم راهنمایی شماره جلسه :
زمان مورد نياز : …90… دقيقه نام مدرس :دانشوزمقدم
تاريخ اجراء : 26/10/87 نام مدرسه :
موضوع تدريس :جهادو دفاع در اسلام
|
هدف كلي :
|
1)با انواع جهاد در اسلام آشنا شود. 2) نگرش مثبتی نسبت به جهاد و دفاع در اسلام پیدا کند. | |
|
اهداف جزيي :
|
1) ضرورت جهاد را بداند. 2) ویژگی های مختلف جهاد را بشناسد. 3) جهاد ابتدایی را توضیح دهد. 4) جهاد دفاعی را بشناسد.. 5) با جهاد داخلی آشنا شود. | |
|
اهداف رفتاري :
|
1) معنای عام جهاد را بیان نماید. 2) ضرورت و زمان جهاد در اسلام را توضیح دهد. 3) ترجمه آیاتی از قرآن کریم در باره جهاد را بیان نماید. 4) در معامله با خدا ،فروشنده و خریدار را تعیین نماید. 5) جنس و بهای معامله با خدا را بیان کند. 6) علت جنگ های مسلمانان صدر اسلام با حکومت های ایران و روم را شرح دهد. 7) زمان وجوب جهاد دفاعی را بیان کند. 8) نمونه ه ایی از جنگ های دفاعی صدر اسلام و نیز زمان معاصر را نام ببرد. 9)ویژگی خوارج را بیان نماید. 10) ضرورت جهاد داخلی را توضیح دهد. 11) نسبت به ضرورت جهاد دفاعی نگرش مثبتی بدست آورد و دیگران را نیز سفارش کند.
| |
|
وسايل و رسانه هاي آموزشي : |
کتاب درسی – تابلو – برگه های سؤال –احیانأ فیلمی از جبهه های جنگ تحمیلی | |
|
روش يا روش هاي تدريس : |
تدریس اعضای تیم- توضیحی – پرسش و پاسخ- بارش مغزی
| |
|
فضا : |
کلاس درس | |
|
مدل کلاس : |
گروه های چهار نفره | |
|
فعاليت هاي قبل از تدريس : زمان : 6…… دقيقه |
برقراری ارتباط عاطفی- حضور و غیاب- دیدن تکالیف احتمالی- احیانأ پرسش درس قبل و... | |
|
ارزشيابي آغازين : زمان : 4…… دقيقه
|
1) فروع دین را نام ببرید. 2) نقش رهبر دینی ، در جامعه چیست؟ 3)در زمان حمله بیگانگان، نقش رهبر و مردم چیست؟ 4) وظیفه مردم در برابر دستورات رهبر چیست؟
| |
|
آماده سازي و ايجاد انگيزه : زمان : …3… دقيقه
|
در خانواده چه کسی ،فردی برای اسلام شهید شده است؟ انگیزه آنها – علت شروع جنگ تحمیلی- مدت آن- نتیجه آن و... | |
|
ارائه ي درس : زمان : 57…… دقيقه | ||
|
فعاليت هاي مدیر یادگیری |
فعاليت هاي یادگیرنده( فردي ، گروهي ) | |
|
1- توجیه روش تدریس اعضای تیم 2- گروه بندی به تیم های 3 نفره (با یکی از روش های معمول) 3- شماره کذاری نفرات هر تیم ( 1 ،2 ،3،4 ) 4- اختصاص هر بخش درس به هر شماره تیم ها نفرات شماره 1 :صفحه 67 و 68 (جهاد) " " 2 : " 69 ( جهاد ابتدائی ) " " 3 : " 70 ( جهاد دفاعی ) " " 4 : " 71 ( جهاد داخلی ) 5- راهنمایی مربی برای بحث بیشتر دانش آموزان
6-نظارت بر تدریس اعضای تیم ها
7-توزیع سؤالات (ترجیحا عینی)
8- ارایه کلید سؤالات
9-راهنمایی مربی برای نقد کار تیمی
10) بررسی کتاب و درس ، در صورت نیاز |
-توجه و دقت -قرار گرفتن در تیم خود - به خاطر سپردن شماره خود
- مطالعه هر قسمت درس ، توسط شماره ی مربوطه در هر تیم در زمان تعیین شده.
- جمع شدن شماره های یکسان از تیم ها ، برای بحث و مشورت بیشتر در مورد بخش خود و رفع اشکالات احتمالی - بازگشت به تیم های اولیه و تدریس هر شماره (به ترتیب) به شماره های دیگر تیم خود. پاسخ انفرادی
تصحیح سؤالات توسط دانش آموزان و محاسبه نمره خود.
نقد کار تیم خود.( هر شماره باید بررسی کند که اگر سوالی اشتباه جواب داده مربوط به کدام بخش بوده و علت آن ، چیست؟ تا در جلسات بعدی تکرار نشود. بررسی اشکالات و رفع آنها | |
|
جمع بندي و نتيجه گيري : زمان : …6… دقيقه
|
بیان خلاصه درس توسط چند تن از دانش آموزان با کمک معلم | |
|
ارزشيابي تكويني : زمان : …10… دقيقه
|
10 سؤال عینی از درس بر اساس اهداف رفتاری که در صفحه ای جداگانه تهیه شده است. | |
|
تعيين تكليف و فعاليت هاي تكميلي خارج از كلاس و بيان موضوع درس جلسه ي بعد : زمان : …4… دقيقه
|
علاوه بر پرسش درس، هر یک از تیم های موجود کلاس ، در باره یک سال خاص جنگ تحمیلی ، تحقیق نموده و اطلاعات بدست آمده را گزارش می نمایند. | |
باسمه تعالی
سؤالات درس یازدهم دینی سوم راهنمایی (جهاد) - تدریس اعضای تیم
1) معنای عام و اصطلاحی « جهاد» چیست؟
الف) جهد و کوشش در زندگی ب) جنگیدن با مخالفان خود
ج) جنگیدن در برابر دشمنان اسلام و مسلمین د) جنگیدن در مقابل هم کیشان زورگو
2) علت اصلی گسترش اسلام چه بوده است؟ تأکید بر...
الف) تفکر ،استدلال و ایمان ب) جهاد و پیکار با دشمنان اسلام
ج) ترساندن کافران و نابودی اموال آنها د) اعتقاد ،برهان و در مواقع ضروری ،اقدام مسلحانه
3) بر اساس آیه 111 سوره توبه ، اجزای معامله با خداکدامند؟
الف) فروشنده خداست و جنس،اموال مردم است. ب) خریدار مردم هستند و بهای آن بهشت است.
ج) فروشنده ،مردم هستند و جنس،جان و اموال مردم . د)خریدار،خداست و بهای آن خوشبختی در تنیاست.
4)کدتم یک از موارد زیر در مورد جهاد ابتدایی صحیح نیست؟
الف) آزادی مردم از سلطه مستکبران ب) فراهم نمودن زمینه هدایت مردم محروم
ج) گسترش دامنه جغرافیایی دنیای اسلام د) دفاع از عزت و حقوق انسان های محروم
5) جهاد دفاعی برای چه منظوری صورت می گیرد؟ به منظور...
الف) بیرون راندن متجاوزان و بیگانگان از کشور ب) پیشدستی برای عدم تجاوز دشمن به کشور
ج) گسترش دستورات اسلام در سرزمین های دیگر د) اطاعت از رهبری جامعه به هر علتی
6) خوارج نهروان چه کسانی بودند؟ کسانی بودند که...
الف) بر حضرت علی (ع) قیام کردند. ب) علیه معاویه ،خروج کردند.
ج) با نماز و روزه مخالف بودند. د) از اطاعت پیامبر (ص) سر باز زدند.
7) نتیجه و عاقبت کار خوارج، چه شد؟
الف) پیروز شدند. ب) پشیمان شدند.
ج) به جز تعداد کمی ، همه کشته شدند. د) به جز تعداد کمی ، همه فرار کردند.
8) احدی الحسنیین (یکی از دو نیکی) به چه معناست؟
الف) شکست یا پیروزی ب) پیروزی یا شهادت در راه خدا
ج) شکست یا از بین بردن دشمنان خدا د) پیروزی سا ترساندن دشمنان خدا
-----------------------------------------------------------------------------
9) جنگ «احزاب » ، یک جنگ ابتدائی بود. ص غ
10) اگر در داخل کشور اسلامی، گروهی حکومت اسلام را تضعیف نمایند، از اطاعت رهبر ، خارج شده اندو در صورت متنبه نشدن ، باید با آنها جنگید. ص غ
موفق باشید.
http://www.mdaneshvarm.blofa.comبسمه تعالي
نام درس : علوم دوم راهنمایی شماره جلسه :
زمان مورد نياز :90 …… دقيقه نام مدرس :
تاريخ اجراء : 12/10/87 نام مدرسه : ضمن خدمت امام باقر(ع)
موضوع تدريس : مواد در حال تغییر
|
هدف كلي :
|
1-آشنایی با مواد در حال تغییر 2- " " خواص فیزیکی و شیمیایی مواد | |
|
اهداف جزيي :
|
1-تغییر وانواع آن را بداند. 2- خواص فیزیکی و تغییر فیزیکی را بشناسد. 3- با خواص شیمیایی و تغییر شیمیایی آشنا شود. 4- اجزای یک تغییر شیمیایی را تشخیص دهد. 5- عناصر موثر آتش رابشناسد.
| |
|
اهداف رفتاري :
|
1-با گروه همکاری نماید.. 2- با انجام یک آزمایش تغییر فیزیکی را نشان دهد. 3- تغییرفیزیکی را تعریف نماید. 4- تغییر شیمیایی را توضیح دهد. 5- برای تغییر شیمیایی مثالی ذکر کند. 6- ضمن انجام یک آزمایش ساده ، تغییر شیمیایی را نشان دهد. 7- نشانه های تغییر شیمیایی را بیان نماید. 8- بطور تیمی لیستی از تغییرات عمده ی اشیای اطراف خود را تهیه نمایند. 9- باذکر مثالی ، اجزای یک تغییر شیمیایی را مشخص کند.10-مثلث آتش را توضیح دهد. 11-نسبت به درس و موضوع ، علاقه نشان دهد. | |
|
وسايل و رسانه هاي آموزشي :
|
کاغذ - کبریت – شمع - کتاب درسی-برگه سؤالات درس - لوازم مختلف آزمایش مربوطه
| |
|
روش يا روش هاي تدريس :
|
روش تدریس اعضای تیم (TMTD)- پرسش و پاسخ – توضیحی و بارش مغزی | |
|
فضا :
|
کارگاه یا آزمایشگاه | |
|
مدل کلاس :
|
گروه های کوچک 3نفره | |
|
فعاليت هاي قبل از تدريس : زمان : 8 دقيقه
|
برقراری ارتباط - بررسی تکالیف – پرسش درس قبل- حضور و غیاب | |
|
ارزشيابي آغازين : زمان : 10 دقيقه
|
1-خواص فیزیکی ماده را نام ببرید. 2- اتم را تعریف کنید. 3- مولکول را تعریف نمایید. 4- آیا می توان مس را به طلا تبدیل کرد؟ چرا؟ 5- آیا اتم های سازنده مولکول همیشه یکسان هستند؟ 6- چرا وقتی به گلدان پر از ماسه ، آب اضافه می کنیم، حجم آن زیاد نمی شود؟... | |
|
آماده سازي و ايجاد انگيزه : زمان : …2… دقيقه
|
پاره کردن یک تکه کاغذ و نیز سوزاندن تکه ی دیگری از کاغذ و جویا شدن تفاوت این دو عمل از دانش آموزان- احیانا نمایش اسلایدی در این زمینه ها-... | |
|
ارائه ي درس : زمان : …50… دقيقه | ||
|
فعاليت هاي مربي |
فعاليت هاي كارآموز ( فردي ، گروهي ) | |
|
1- توجیه روش تدریس اعضای تیم 2- گروه بندی به تیم های 3 نفره (با یکی از روش های معمول) 3- شماره کذاری نفرات هر تیم ( 1 ،2 ،3 ) 4- اختصاص هر بخش درس به هر شماره تیم ها نفرات شماره 1 :بخش « تغییر و انواع آن-خواص فیزیکی » " " 2 : " « خواص شیمیایی و تغییر شیمیایی » " " 3 : " « سوختن یک تغییر شیمیایی »
5- راهنمایی مربی برای بحث بیشتر دانش آموزان
6-نظارت بر تدریس اعضای تیم ها
7-توزیع سؤالات (ترجیحا عینی)
8- ارایه کلید سؤالات
9-راهنمایی مربی برای نقد کار تیمی
|
-توجه و دقت -قرار گرفتن در تیم خود - به خاطر سپردن شماره خود
- مطالعه هر قسمت درس ، توسط شماره ی مربوطه در هر تیم در زمان تعیین شده.
- جمع شدن شماره های یکسان از تیم ها ، برای بحث و مشورت بیشتر در مورد بخش خود و رفع اشکالات احتمالی - بازگشت به تیم های اولیه و تدریس هر شماره (به ترتیب) به شماره های دیگر تیم خود. پاسخ انفرادی
تصحیح سؤالات توسط دانش آموزان و محاسبه نمره خود.
نقد کار تیم خود.( هر شماره باید بررسی کند که اگر سوالی اشتباه جواب داده مربوط به کدام بخش بوده و علت آن ، چیست؟ تا در جلسات بعدی تکرار نشود. | |
|
جمع بندي و نتيجه گيري : زمان : …5 دقيقه
|
مواد در حال تغییرند و این تغییرات هر روز در اطراف ما مشاهده می شوند. در بعضی از این تغییراتجنس ماده عوض نمی شود بلکه اندازه و شکل آن عوض میشود که در این صورت تغییر ، فیزیکی است. در بعضی تغییرات که جنس ماده هم عوض می شود تغییر ، شیمیایی است. مواد آغاز کننده تغییر شیمیایی، واکنش دهنده ها و نتیجه تغییر را فراورده گویند. سوختن نیز یک تغییر شیمیایی است و هر ماده سوختنی برای سوختن به سه عامل سوخت –اکسیژن و گرما نیاز دارد. | |
|
ارزشيابي تكويني : زمان : 10 دقيقه
|
1-تغییر فیزیکی را با ذکر مثالی شرح دهید. 2- تغییر شیمیایی را با ذکر مثالی شرح دهید. 3- مشترکات و تفاوت های دو نوع تغییر را بیان کنید. 4- بر اثر سوختن شمع چه چیزی تولید می شود؟ 5- مثلث آتش را با ذکر مثالی شرح دهید. 6- اکسایش چیست؟ | |
|
تعيين تكليف و فعاليت هاي تكميلي خارج از كلاس و بيان موضوع درس جلسه ي بعد : زمان : …5… دقيقه
|
1- شمعی را روشن نموده و به دقت مشاهده کنید و رنگ های شعله زا از پایین به بالا به ترتیب یادداشت نموده و علت را تحقیق کنید. 2- ده تغییر فیزیکی و ده تغییر شیمیایی را لیست نمایید. | |
سؤالات درس «تغییر مواد» علوم دوم راهنمایی - روش تدریس اعضای تیم
1-تبدیل یخ جامد به آب مایع چه نام دارد؟
الف- میعان ب – تقطیر ج- ذوب د- انجماد
2-تفاوت شیوه قرار گرفتن مولکول های جامدات و مایعات چیست؟ در جامدات مولکول ها.....و در مایعات،مولکول ها.......هستند.
الف- نزدیک تر –نزدیک تر ب- دورتر – نزدیک تر
ج- نزدیک تر - دورتر د-دورتر - دورتر
3-کدام یک از موارد زیر ، تغییر فیزیکی است؟
الف- کپک زدن نان ب-زنگ زدن آهن ج- تبخیر شدن آب د-سوختن کاغذ
4-کدام یک از موارد زیر ،تغییر شیمیایی است؟
الف- زرد شدن برگ درخت ب- حل شدن شکر در آب
ج- خرد شدن کاغذ د- تبدیل آهن به براده
5-وقتی اکسیژن و هیدروژن با هم ترکیب شده و تشکیل آب میدهند،واکنش دهنده ..........و فراورده.........است.
الف- اکسیژن - آب ب-آب - هیدروژن
ج- آب – اکسیژن و هیدروژن د- اکسیژن و هیدروژن – آب
6-در سوختن شمع،چه اتفاقی رخ می دهد؟
الف- کربن شمع با اکسیژن هوا ترکیب می شود.
ب-کربن و هیدروژن شمع با اکسیژن هوا ترکیب می شود.
ج- کربن و اکسیژن موجود در شمع با هیدروژن هوا ترکیب می شود.
د-کربن و اکسیژن موجود در شمع با اکسیژن هوا ترکیب می شود.
7-اکسایش ،واکنش یک ماده با اکسیژن است. الف- درست ب-نادرست
8-پارافین از ترکیب کربن و اکسیژن بوجود می آید. الف- درست ب-نادرست
9-تغییر شیمیایی یعنی اینکه شکل و ظاهر جسم تغییرکرده و جنس آن ثابت می ماند.
الف- درست ب-نادرست
10-تغییر فیزیکی یعنی اینکه شکل جسم تغییر کرده ولی اندازه آن ثابت باشد.
الف- درست ب-نادزست
بسمه تعالي
نام درس : ریاضی اول راهنمایی شماره جلسه :
زمان مورد نياز : …90… دقيقه نام مدرس :زارع
تاريخ اجراء : 12/10/87 نام مدرسه :ضمن خدمت امام باقر(ع)
موضوع تدريس :ترسیم های هندسی
|
هدف كلي :
|
آشنایی دانش آموزان با ترسیم های هندسی | |
|
اهداف جزيي :
|
1- بارسم عمود منصف یک پاره خط آشنا شود.2- با رسم نیم ساز یک زاویه آشنا شود. 3-با رسم خط عمود بر یک خط با پرگار آشنا شود. | |
|
اهداف رفتاري :
|
1-عمود منصف یک پاره خط را به درستی رسم نماید. 2-دلیل عمود بودن منصف رسم شده را توضیح دهد. 3- روش های دیگری غیر از روش کتاب برای رسم عمود منصف پاره خط پیشنهاد دهد. 4-نیم ساز یک زاویه را با پرگار رسم نماید. 5- دلیل نیم ساز بودن را توضیح دهد.6- عمود منصف های اضلاع یک مثلث را رسم نماید. 7- به وسیله پرگار ،خطی را بر یک خط دیگر از نقطه ای روی آن خط (بیرون آن خط) رسم نماید. 8- شباهت یا ارتباط روش رسم عمود و عمود منصف را بیان نماید. | |
|
وسايل و رسانه هاي آموزشي :
|
کتاب درسی- پرگار – نقاله – گونیا – خط کش | |
|
روش يا روش هاي تدريس : |
روش های تدریس اعضای تیم – مکاشفه ای – توضیحی و پرسش و پاسخ
| |
|
فضا : |
کلاس درس
| |
|
مدل کلاس : |
کروه های کوچک ( 3 نفره )
| |
|
فعاليت هاي قبل از تدريس : زمان : …… دقيقه |
برقراری ارتباط مناسب – احوال پرسی – دیدن تکالیف – احیانأ پرسش درس قبل | |
|
ارزشيابي آغازين : زمان : …… دقيقه |
1- تفاوت خط ،نیم خط و پاره خط را بیان نمایید. 2- زاویه های داده شده را اندازه بگیرید. 3-زاویه های راست (قائمه) را تعیین نمایید. 4- دو خط عمود بر هم چه ویژگی دارند؟ 5-از جه راه هایی می توان خطی را بر خط دیگر عمود نمود؟ 2-
| |
|
آماده سازي و ايجاد انگيزه : زمان : …… دقيقه
|
می خواهیم یک پایگاه آتش نشانی ، وسط سه شهر کوچک ایجاد نمائیم بطوری که فاصله آن تا هر شهر یک اندازه باشد. چکونه می توانیدما را در یافتن نقطه مورد نظر یاری نمایید؟
| |
|
ارائه ي درس : زمان : …… دقيقه | ||
|
فعاليت هاي مربي |
فعاليت هاي كارآموز ( فردي ، گروهي ) | |
|
1- توجیه و توضیح اهداف درس 2- گروه بندی دانش آموزان به تیم های سه نفره (به یکی از روش ها) 3- تعیین شماره های هر تیم 4- تقسیم درس به سه بخش نسبتأ مستقل و اختصاص هر بخش به هر شماره از هر تیم الف- نفرات شماره یک : صفحه 184 ب - " " دو : " 185 ج - " " سه : " 187
5- بازگشت شماره ها به تیم های اصلی 6- توزیع سؤالات 7- ارائه پاسخ ها (کلید)
8- راهنمایی مربی برای نقد کار تیم ها
|
دقت وتوجه فراگیران تشکیل تیم و همکاری در تیم
به خاطر سپاری شماره خود
مطالعه انفرادی بخش مربوطه و سپس قرار گرفتن شماره های یکسان در تیم های جداگانه به منظور مطالعه عمیق تر و رفع اشکالات احتمالی و (احیانأ درخواست راهنمایی از مربی)
-تدریس هر شماره (به ترتیب) به شماره های دیگر تیم خود - پاسخ انفرادی تمام فراکیران - تصحیح سؤالات و نمره گذاری آن ها - تلاش تیم ها برای نقد کار تیمی و دفع و یا حد اقل کاهش ایرادات احتمالی | |
|
جمع بندي و نتيجه گيري : زمان : …… دقيقه
|
- برای رسم عمود منصف یک پاره خط ، روش های مختلفی وجود دارداز جمله با پرگار و کمان زدن از هر طرف پاره خط و دیگری از طریق خط کش و گونیا و طریقه سوم کمان زدن بالای پاره خط و گذراندن از وسط پاره خط. -برای رسم نیم ساز زاویه از رأس زاویه باپرگار ، کمانی را ایجاد نموده و از تقاطع هر طرف کمان ها ، کمانی در بالاتر رسم می کنیمو محل تقاطع کمان ها را به رأس زاویه رسم منماییم. -برای رسم خط عمود بر یک خط، میتوان از نقطه روی خط یا بیرون خط ، دو کمان روی خط ایجاد کرد و از کمان های ایجاد شده ، کمان هایی را رسم نمود که از نقطه مورد نظر بگذرد. | |
|
ارزشيابي تكويني : زمان : …… دقيقه
|
1-از نقطه m خارج از خط d ، خطی عمود بر آن رسم نمایید و چکونگی آن را توضیح دهید. 2-چرا در لوزی که اضلاع آن مساوی است، قطرها نیم ساز هستند؟ 3-مراحل رسم نیم ساز یک زاویه را توضیح دهید. 4-دو راه برای رسم عمود منصف یک پاره خط را توضیح دهید. 5-عمود منصف های اضلاع مثلثabc را با استفاده از خط کش و پرگار رسم نمایید. 6-در زاویه o و کمان ab چرا oa=ob است؟ | |
|
تعيين تكليف و فعاليت هاي تكميلي خارج از كلاس و بيان موضوع درس جلسه ي بعد : زمان : …… دقيقه |
نیم ساز زاویه های مختلف را با خط کش و پرگار رسم کنید.
-راه حل مسئله مطرح شده در بخش «ایجاد انگیزه » راپیدا نمایید. | |
تعريف مهارت تفكر خلاق:
مهارتي است كه شخص از تلفيق مهارت هاي حل مسئله و تصميم گيري از افكار يا روابط نو برخوردار شده و قدرت كشف و انتخاب راه حل هاي جديد را پيدا مي كند.
انواع تفكر :
1 – تفكر واگرا
2- تفكر همگرا
تفكر خلاق با تفكر واگرا سعي مي كنند پديده ها و امور و افكار را آن چنان كه هستند به راحتي نپذيرند، بلكه نگاه متفاوت تري داشته باشند و از قالب هاي فكري همسان دور شوند، به عبارتي پديده ها را با خشم و منظر ديگري نگاه كنند به نقل سهراب سپهري :
چشم ها را بايد شست ، جور ديگر بايد ديد
چترها را بايد بست ، زير باران بايد رفت
اما در تفكر همگرا، فكرهاي جديد و نو كمتر در آن راه پيدا مي كند، امور و پديده ها را آن چنان كه هستند مي بينند و مي پذيرند.
مراحل تفكر خلاق:
1 – آمادگي :در اين مرحله شخي به نوع روابط بين پديده ها كه ذهن او را به خود مشغول كرده اند پي برده و با طرح سؤال هاي مختلف در ذهن به نقد و بررسي آن مي پردازد.
4 – پختگي : در اين مرحله شخص با گذار از مراحل قبلي به درك و شناخت عميق تري از روابط بين پديده ها مي رسد و گويي پديده ها ، جرئي از وجودش شده است.
5 – اشراق : در اين مرحله شخص به پاسخ هاي ناگهاني دست پيدا مي كند، معمولاً با كلماتي نظير آهان ، يافتم .... متجلي مي شود.
6 – وارسي : در اين مرحله فرد به بررسي بهترين ايده اي كه در مراحل قبلي به آن رسيده است مي پردازد تا صحت و سقم و درستي آن را مشخص نمايد.
7 – اجرا : در اين مرحله فرد افكار يا ايده هايي كه مورد تأييد واقع شده اند را به مرحله اجرا در مي آورد.
ويژگي هاي افراد داراي تفكر خلاق :
1 – راه هايي را جست و جو مي كنند كه از طريق آن بتوانند فكر خود را به سوي ايده هاي نو و تازه هدايت نمايند.
2 – به همه ي جوانب يك موضوع و مسئله توجه دارند.
3 – در حل يك مسئله تمركز حواس بيشتري را از خود نشان مي دهند.
4 – فكرهايي بكر (دست نخورده و نو) را بيشتر از ديگران از خود نشان مي دهند.
5 – به راه حل هايي مي انديشند كه ممكن است از ديد ديگران اهميت چنداني نداشته باشد.
6 – از ربط ايده ها و تجربيات مختلف، نتايج جديدي را مي گيرند.
7 – افكار و عقايد خود را به راحتي مطرح مي كنند و از مواجه با عقايد مختلف استقبال مي كنند.
8 – براي حل مسايل و مشكلات راه هاي مختلف را بررسي و تا رسيدن به نتيجه دلخواه تلاش مي كنند.
9 – خود را محدود به نظرات ديگران نمي نمايند، حصار هر آن چه بود و هست را مي شكنند.
10 – همواره كنجكاو بوده و در جست و جوي اطلاعات جديد و نو هستند.
11 – از قدرت تصوير سازي ذهني بالايي برخودارند، تا حدي كه به تفكرات خود ، عينيت مي بخشند.
12 – مثبت نگر و پرانرژي هستند.
13 – معمولاً براي هر سؤالي آمادگي ارائه پاسخ هاي مختلف را دارند.
14 – سؤال وجواب هاي غير عادي و عجيب و غريب در آن ها بيشتر ديده مي شود.
چگونه تفكر خلاق را در خود و ديگران پرورش دهيم ؟
(راهكارها) :
1 – اطلاعات و تجارب خود را در موقعيت هاي مختلف گسترش دهيم.
2 – از ديگران و كودكان سؤال هايي را بپرسيم كه پاسخ هاي متعدد داشته باشد.
3 – اگر سؤال هاي غيرمعمولي از سوي ديگران مطرح مي شود، سعي كنيم تا با همكاري خودشان پاسخ هاي جديد و نو را كشف كنيم.
4 – رفتارها و الگوهاي افراد خلاق مثل ابوعلي سينا، دكتر حسابي و ... را سرمشق زندگي قرار دهيم.
5 – از فنون ويژه تفكر خلاق مانند «بارش فكري» به خوبي استفاده نماييم.
(حمله ذهني به يك موضوع را بارش فكري مي گويند)
6 – تصورات ذهني خود و ديگران را تقويت كنيم، زيرا تصوير سازي كمك مي كند تا اطلاعات در حافظه بلند مدت بيشتر ذخيره شوند، براي مثال اگر فرزندمان داستاني از دايناسورها را مي خواند، از او بخواهيم تصور كند كه ميان جنگل قرار دارد، به صداي آنان گوش دهد، بزرگي جثه اش را در نظر بگيرد، صداي پاي آنان را بشنود و ...
7 – در نوشتن داستان يا كشيدن نقاشي و ... به جاي استفاده از نمونه (مدل) از طرح هاي خلاق ذهن خود استفاده كنيم.
8 – آن چه را كه مي خوانيم، مي بينيم و مي شنويم مهمترين نكات آن را يادداشت نماييم.
9 – هر فكر جديدي كه به ذهن ما مي رسد، بنويسيم (افكار خود را روي كاغذ بياوريم) اجازه دهيم هر سؤالي را از ما بپرسند و سؤالات آنان را جدي بگيريم.
11 – بازي هاي فكري، ساخت اشياء يا گل، مجسمه سازي ، نقاشي و داستان نويسي موجب شكوفايي ذهن و خلاقيت مي گردد.
12 – طرح سؤال هاي باز و تكميل جملات و داستان هاي ناتمام در رشد تفكر خلاق موثر است.
13 – به عقايد ديگران ( به ويژه كودكان و نوجوانان) احترام بگذاريم و اجازه دهيم كه تا حد ممكن كارهايشان را با ذوق و سليقه خود انجام دهند.
14 – ابتكار و تخيل را باور داشته باشيم تا زمينه ي بروز فعاليت هاي خلاق در جامعه فراهم شود.
15 – سعي كنيم پاسخ هاي ما در مقابل سؤالات ديگران به گونه اي باشد كه او را به سؤال هاي جديدتري هدايت كنيم.
16 – فرصت ابتكار و نوآوري را در خانواده و مدرسه و محل كار به ديگران بدهيم.
17 – از موقعيت هاي مانند مسافرت، بازديد از موزه ها، رفتن به مكانهاي تفريحي و فرهنگي جهت آموزش تفكر خلاق استفاده كنيم.
18 – احساس امنيت، شادي و آرامش از عوامل شكوفايي تفكر خلاق است، آن عوامل را از خود و ديگران دريغ نكنيم.
19 – هوش ، استعداد ، مهارت و تلاش جدي، بخشي از عوامل رشد خلاقيت است اما ضروري است به ايجاد انگيزه نيز توجه ويژه اي داشته باشيم.
20 – توانايي ديگران حتي كودكان را بپذيريم باور داشته باشيم كه هر فرد موجودي منحصر به فرد است و مثل و مانند ندارد.
21 – وقتي كار و فكر جديد و خلاقانه اي را از ديگران مشاهده كرديم ، با تشويق، خوشحالي و شادي خود را ابراز كنيم.
تمرين هايي براي رشد تفكر خلاق :
تمرين 1
افراد را به دو گروه تقسيم مي كنيم
از گروه اول مي خواهيم هر كدام يك كلمه به دلخواه بنويسند و در يك ظرف بريزند. از گروه دوم مي خواهيم هر كدام يك مسئله بنويسند و در يك ظرف بريزند.
بر حسب تصادف از ظرف گروه اول يك كلمه و از ظرف گروه دوم يك مسئله برمي داريم و مي خواهيم كه هر كس با آن كلمه انتخاب شده پاسخي را براي آن مسئله انتخاب شده آماده و بخواند.
تمرين 2
سه شي را ذهني انتخاب مي كنيم و از گروه مي خواهيم كه بيان كنند با اين اشياء چه چيزهايي را مي توانند بسازند. مثلاً با دو درب بطري و يك خودكار و يك صفحه كاغذ باطله چه چيزهايي مي توان ساخت؟
تمرين 3
از گروه مي خواهيم با حروف خلاقيت كلمه هايي بسازند كه به موضوع خلاقيت مرتبط باشد. و يا با حروف كلمات ....
تمرين 4
به افراد مي گوييم اگر در گرماي تابستان در مزرعه كلاه نداشته باشند از چه چيزهايي به عنوان جايگزين مي توانند استفاده كنند؟
اگر در بيابان با شكستگي پا مواجه شوند چه كارهايي مي توانند انجام دهند؟
تفكر نقادانه تعريف :
يك فرآيند شناختي، فعال هدفمند و سازمان يافته است كه شخص با استفاده از آن به بررسي افكار و عقايد خود و ديگران و يا موقعيت هاي خاص مي پردازد و با ارزيابي و تفسير ماهرانه خود به درك و فهم روشن تر و بهتري دست مي يابد.
اصول تفكر نقادانه
1 – پرسشگري : پرسيدن سؤالات مناسب از خود و ديگران براي فهميدن دقيق تر مطلب يا مسئله مطرح شده.
2 – اطلاعات : جمع آوري اطلاعات از منابع مختلف درباره ي مطلب يا مسئله مطرح شده
3 – ارزيابي :بررسي و ارزيابي اطلاعات جمع آوري شده درباره مطلب يا مسئله مطرح شده و ارزش گذاري آن ها.
4 – نتيجه گيري: در نظر گرفتن و انتخاب بهترين و صحيح ترين مفهوم يا راه حل براي مطلب يا مسئله مطرح شده.
ويژگي هاي افرادي كه داراي تفكر نقادانه هستند
1 – روحيه ي پرسشگري دارند.
2 – خود نقد پذيرند.
3 – داوري و قضاوت آن ها به دور از تعصب و لجبازي است.
4 – هر چيزي را به سادگي و بدون تفكر ، نه مي پذيرند و نه رد مي كنند.
5 – از منابع مختلف اطلاعات مناسب و دقيقي درباره موضوع مورد نقدف به دست مي آورند.
6 – نسبت به مسايل ديد وسيع و دقيقي دارند.
7 – به جنبه هاي مثبت و منفي مسئله توجه داشته و يكسونگر نيستند.
8 – قدرت تجزيه و تحليل و استنتاج موضوعات مختلف را دارند.
9 – با ذهن باز و متفكرانه نسبت به مسايل اظهار نظر مي كنند.
10 – معمولاً قدرت تشخيص درست از نادرست را دارند.
11 – گوينده اي متفكر و منطقي و شنونده اي فعال هستند.
12 – در حين اين كه كل موضوع را در نظر مي گيرند، به جزئيات نيز توجه مي كنند.
13 – به اين مسئله واقعند كه ممكن است حرف يا راه حل ديگران يا خودشان هميشه درست نباشد.
14 – چون به عاقبت كار مي انديشند، معمولاً فريب وعده هاي ديگران را نمي خورند.
15 – معمولاً به راحتي جذب گروه ها و افراد نمي شوند.
راهكارهاي پرورش تفكر نقادانه :
1 – نسبت به امور و پديده هاي اطرافمان، حساسيت و دقت بيشتري داشته باشيم.
2 – ديده ها، شنيده ها و مطالعه ي خود را مورد تجزيه و تحليل قرار دهيم و به سادگي آن ها را نپذيريم و رد نكنيم.
3 – درباره هر موضوعي با سؤالات مناسب و مرتبط اطلاعات بيشتري به دست آوريم.
4 – مسايل ، معمولاً راه حل هاي متفاوتي دارندف تحميل راه حل خود، يا تحمل راه حل ديگران به عنوان يك راه حل قطعي، منطقي به نظرنمي آيد.
5 – درباره مسايل پيش آمده، فكر كنيم و دچار احساسات و هيجان هاي شديد و كاذب نشويم و از قضاوت عجولانه ، تعصب و خودرايي درباره موضوعات مورد بحث اكيداً بپرهيزيم.
6 – قبل از پاسخگويي به مسايل، فكر كرده سپس تصميم گيري و عمل نماييم.
7 – مشوق خوبي براي مسؤولانه فكر كردن خود و ديگران به خصوص كودكان باشيم.
8 – از عقايد و نظرات خود دفاع معقولانه و منطقي كرده و زود تسليم نشويم.
9 – به ديگران اجازه ي بحث و اظهار نظر درباره موضوعات مختلف را بدهيم.
10 – جلسات گفتگو درباره مسايل اجتماعي و يا روزمره در خانواده و مدرسه ترتيب داده و همه را به شركت فعالانه در اين جلسات تشويق كنيم.
11 – براي رشد تفكر نقادانه در كودكان و نوجوانان مطالعه زندگينامه افراد نقاد مفيد و مؤثر مي باشد.
12 – فرآيند تفكر كودكان و نوجوان را بررسي و ارزيابي كنيم و در صورت نياز از راهنمايي آنان دريغ نورزيم.
12 – به هر سؤالي به راحتي پاسخ نگوييم بلكه با سؤال كردن مناسب، مخاطب را در رسيدن به پاسخ كمك نماييم.
13 – به هر سؤالي به راحتي پاسخ نگوييم بلكه با سؤال كردن مناسب، مخاطب را در رسيدن به پاسخ كمك نماييم.
14- در جلسات بحث و تبادل افكار از برچسب زدن ، دستور دادن، سرزنش، نصيحت، قضاوت و مسخره كردن فكر ديگران اكيداً پرهيز نماييم.
15 – با برقراري امنيت و آرامش رواني و عاطفي و احترام به عقايد و نظرات كودكان و نوجوانان آنان را به شركت در بحث و بيان اظهار نظر ترغيب و تشويق نماييم.
16 – با طرح سؤالات مناسب درباره موضوعات مختلف در خانه و مدرسه نظرات ديگران را جويا شده و آن ها را نيز در بحث و گفتگو شركت دهيم.
17 – با دقت و حوصله به نظرات ديگران در خانه و مدرسه گوش كنيم تا بتوانيم با سؤالات مناسب آن ها را براي نتيجه گيري صحيح تر راهنمايي كنيم.
18 – در صورت عدم مشاركت ديگران در بحث، شايد آن ها موضوع را درك نكرده اند، بيشتر توضيح دهيم تا بتوانند حضور فعال تري داشته باشند.
19 – در مقابل سؤالي كه از ما مي كنند، پاسخ از قبل تعيين شده اي نداشته باشيم، تا بهتر بتوانيم به نقد و بررسي تجزيه و تحليل موضوع بپردازيم.
تمرين هايي براي رشد تفكر نقادلانه
تمرين 1
در پايان هر جمله اي كه مي خوانيد علامت سؤال بگذاريد و پاسخ دهيد.
تمرين 2
دو جمله متفاوت مطرح مي كنيم و از شاگردان مي خواهيم دلايلي را براي حمايت هر دوي آنها بنويسند. مثلاً:
بازي هاي كامپيوتري كودكان به رشد ذهني آنها كمك مي كند.
بازي هاي كامپيوتري كودكان به رشد ذهني آنها كمك نمي كند.
تمرين 3
دو جمله متفاوت مطرح مي كنيم و از شاگردان مي خواهيم نكات مثبت و منفي آنرا بنويسند. پس از بررسي با هم مقايسه نمايند.
مثلاً مردها بايستي در بيرون از منزل كار كنند و زنها بايستي در خانه كار كنند.
کنترل اولیه پرخاشگری
برای کنترل اولیه توجه زیادی به حالات زیر بکنید:
· موقعیتهایی ( افراد و مکانهایی ) که شما را خشمگین میکنند.
· تغییرات بدنی که قبل و در حین خشم شما رخ میدهند. برای مثال ، افزایش ضربان قلب ، احساس فشار در سر ، احساس داغ شدن ، مشت شدن دستها ، دندان به هم فشردن ، احساس گرفتگی و سفتی عضله در ناحیه شکم ، سینه و غیره.
· نشانههای شناختی یعنی افکاری که شما درباره گذشته ، حال و آینده دارید و قبل از احساسات خشم و ناکامی پیدا میشود. داشتن فهرستی از این نشانهها در مدیریت خشم بسیار مفید است. یک نفر ممکن است قبل از خشمگین شدن فکر کند که دیگران به او و حرفهایش توجهی نمیکنند. دیگری فکر کند، دیگران قصد توهین یا بیتوجهی عمدی را دارند و پدری فکر کند که آینده فرزند او با این کارهایش تباه خواهد شد.
همین شناسایی علائم هشدار دهنده ، موجب کاهش شدت ، مدت و یا فراوانی خشم شما میشود.
مهار خشم با وقفه اندازی
حال که شما نشانهها و سرنخهای خشم خود را شناختهاید، هرگاه متوجه این علائم شدید، مکثی کنید و نفس عمیقی بکشید. یک وقفه چند ثانیهای و نفس عمیق میتواند اثر پایداری بر شما بگذارد. خشمی که احساس میکنید، آنچه که به خود میگویید و آنچه در اثر این خشم انجام خواهید داد، تحت تاثیر این وقفه شما قرار خواهد گرفت.
تغییر اندیشه خشم آمیز
شیوه اندیشه ما با شیوه احساس ما مرتبط است. برخی اندیشهها ما را مستعد خشم و ناکامی میکنند. شیوههای رایجی که مردم قبل از بروز خشم آن را بکار میگیرند، عبارتند از: توقف کردن روی مساله مشکل آفرین ، تمرکز روی جنبههای منفی ، ناچیز شمردن وجوه مثبت ، انتظار داشتن کمال از خود و دیگران ، نتایج دلخواهی گرفتن ، داشتن نگرش انعطاف ناپذیر و تفکر دو قطبی ( خوب _ بد ، سیاه _ سفید ).
شیوههای درمانی که میتوانند به ما کمک کنند، عبارتند از: از چشم دیگران به موقعیت و مشکل نگریستن ، تامل در باب آنچه مایلید انجام دهید، تامل درباره پیامدهای احتمالی اعمال خود ، قبول این نکته که همه خطاپذیرند و جستجوی شیوههایی که به کمک آنها میتوان یک موقعیت مشکلزا را به نحو مثبت کنترل و اداره کرد.
ایجاد بینش و آگاهی نسبت به توان کنترل خود
هرگاه متوجه شدید که توانستهاید با یک موقعیت برانگیزنده خشم به خوبی مقابله کنید، یا خشم خود را به شیوه مناسب ابراز دارید، از خود بپرسید چگونه من آن را انجام دادم؟ هر فردی نوعی توان و استعداد برای کنترل خشم دارد. توان شما چگونه است؟ روی این مساله بسیار تمرکز و تمرین کنید و آن را تقویت کنید. عفو هدیهای است که شما میتوانید به خود بدهید. افراد خوب هم میتوانند تجارب منفی و بد داشته باشند. سو استفاده ، بی اعتنایی ، بی توجهی و تنگ نظری ، همه و همه واقعیتهای جهانی هستند که در آن زندگی میکنیم.
گاهی اوقات عفو کسانی که موجب درد و رنج ما شدهاند، غیرقابل تصور است. هراس ما ممکن است این باشد که گذشت موجب میشود، رفتار شخص موجه شمرده شود. چرا من کسی را عفو کنم که موجب خشم یا رنج شدیدی در من شده است؟ پاسخ این است که ما دیگران را به خاطر خودمان میبخشیم. وقتی ما کسی را میبخشیم، به کنترل او روی چگونگی احساس خود پایان میدهیم. ما به خودمان شانس یک زندگی تازه را میدهیم، زندگیای که در آن تنفرهای کهنه و مزمن جایی ندارند. بنابراین ، عفو هدیه به دیگران نیست، بلکه هدیه به خودمان است.
تنفر وقت و انرژی زیادی میگیرد.
وقت و نیرویی که تنفر از شما میگیرد، میتواند به مردم و فعالیتهایی اختصاص یابد که برای شما شادی و رضایت و برای آنها خدمت و محبت به دنبال دارد. انتخاب عفو برای کنترل خشم به تدریج حاصل میشود. شما نباید مادامی که احساس آمادگی در این زمینه نکردهاید، آن را انتخاب کنید. اگر موارد کوچک را عفو کنید، به تدریج یاد خواهید گرفت که چگونه خطاهای بزرگ دیگران را عفو کنید. راجع به عفو بزرگان دینی و اجتماعی فکر و تحقیق کنید و از آنها پیروی نمایید.
خودتان را بیان کنید.
پس از آنکه خشم خود را وارسی کردید و احساس نمودید که خشم شما موجه است، درباره نوع رفتاری که میخواهید انجام دهید فکر کنید، صبر کنید و بعد تصمیمی عقلانی بگیرید. وقتی خشم شما موجه است، صادقانه مشخص کنید که چه احساسی دارید. احساس کینه ، عصبانیت ، نفرت ، انتقام ، لذت یا چیز دیگری. هرچه خود و احساس خود را بیشتر بشناسید، بهتر عمل خواهید کرد.
انتخابهای سالم برای پیشگیری از خشم
خشم فرصت طلب است و در بدنی که خسته ، فرسوده و بیمار است به آسانی جان میگیرد. در نتیجه به منظور اداره و کنترل خشم به خواب منظم ، غذای خوب ، لذت از اوقات فراغت ، تفریح و عبادت و معنویت نیاز دارید.